جشنواره بین‌المللی فیلم ایروان (زردآلوی طلایی)

 

 

در سایت رسمی جشنواره زردآلوی طلایی می‌خوانیم: جشنواره تم اصلی خود را چهارراه فرهنگ‌ها و تمدن‌ها قرار داده است. این به معنای عشق ما به برپایی پل‌های فرهنگی و دامن زدن به گفت‌وگوی میان فرهنگ‌هاست. این تم در ضمن بیانگر تاریخ خود ارمنستان است، که در طی هزاره‌های متوالی، نقطه برخورد قدرت‌های سیاسی بزرگ بوده است. موقعیت جغرافیایی مطلوب ارمنستان همواره آن را در کانون مناقشه امپراتوری‌ها جای داده است. امّا این امر از سوی دیگر باعث شده است در این کشور تمدنی شکل بگیرد غنی، به سبب تأثیرپذیری از تمدن‌های گوناگون و دارای یک میراث هنری پویا. ما از نمایش فیلم‌هایی که گروه‌های قومی، دینی و ملی گوناگون را نمایندگی کنند و تجربه انسانی و زندگی روزمره مردم را ــ اعم از عادی و غیرعادی ــ به تصویر بکشند، استقبال می‌کنیم. فیلم‌هایی که دشواری‌ها و شادی‌های آن‌ها را در تلاش‌شان برای یافتن معنا در دنیای به شدت متحول امروزی به نمایش می‌گذارد. در تلاش‌شان برای تعریف خود از نو در دنیایی که هر روز مرزهای کم تری را به رسمیت می‌شناسد.

عبارات آخر این نقل قول، وصف حال خود ارمنستان هم هست. کشوری تازه استقلال یافته که حالا باید موقعیت خود را در دنیای به شدت متحول کنونی تعریف کند. جشنواره زردآلوی طلایی بر این باور شکل گرفته است که راه این کار، افزایش تماس‌های فرهنگی بین‌المللی و بده بستان با سازوکار نظام فرهنگی بین‌المللی امروزی، با همه مقتضیات خوب و بد آن است.

این روزها هشتمین دوره جشنواره (10 تا 17 جولای 2011 / 19 تا 26 تیرماه 1390) برگزار می‌شود. جشنواره با فیلم کپی برابر اصل عباس کیارستمی محصول ایتالیا و فرانسه شروع می‌شود و در بخش مسابقه، فیلم جدایی نادر از سیمین اصغر فرهادی به رقابت با یازده فیلم‌ دیگر از کشورهای گوناگون می‌پردازد. در هفت دوره گذشته بسیاری از چهره‌های مشهور سینمای ایران در این جشنواره شرکت کرده‌اند و معمولاً با انبانی از خاطرات خوش ایروان را ترک کرده‌اند. داریوش مهرجویی و کیارستمی در دوره‌هایی ریاست هیأت داوران جشنواره را به عهده داشته‌اند و رخشان بنی‌اعتماد، جعفر پناهی، محسن مخملباف، واروژ کریم مسیحی، زاون قوکاسیان و فیلم سازان جوان دیگر با فیلم‌ها‌شان برای شرکت در جشنواره زردآلوی طلایی به ایروان رفته‌اند. به این ترتیب این جشنواره دست کم در مورد مناسبات ایران و ارمنستان به یکی از اهداف عمومی جشنواره‌های سینمایی که همانا دوستی و مراوده فرهنگی‌ مردمان کشورهای مختلف است، دست پیدا کرده است. البته زمینه این نوع مبادله فرهنگی با حضور هیأت‌هایی از ارمنستان در جشنواره‌های فیلم فجر و آشنایی آن‌ها با سینمای ایران و فیلم سازان ایرانی فراهم شده است. این جاست نقش مهم جشنواره‌ها در شکل‌دهی به فرهنگ زمانه ما. این گونه تماس‌های جشنواره‌ای در پایین ــ در برابر تماس‌های هیأت‌های دیپلماتیک و دیدارهای مقامات بلندپایه سیاسی در بالا ــ اهمیت زیادی در آشنایی واقعی و ملموس ملت‌ها با هم دارد و در مجموع به صلح و دوستی آدم‌ها یاری می‌رساند. جشنواره‌ها این روزها از نهادهای بسیار جاافتاده برای مراودات فرهنگی هستند و اکنون جشنواره ایروان مهم‌ترین رویداد سینمایی منطقه است. در مناسبات فرهنگی ارمنستان و ترکیه هم جشنواره زردآلوی طلایی پیش‌قدم بوده، هم به لحاظ نمایش آثار خوب فیلم سازان تُرک و هم از نظر برگزاری برنامه مخصوصی برای حمایت از پروژه‌های سینمایی داستانی و مستند در زمینه مناسبات دو کشور.  بنیان گذاران جشنواره به موقع دست به کار شدند و خوب توانستند در این هشت سال تنور جشنواره را گرم نگاه دارند و مناسبات خود را با کشورهای مختلف و فیلم سازان آن‌ها گسترش دهند و با حضور مهمانان درجه یک از اهالی سینما به آن رونقی قابل‌توجه ببخشند. در دوره هشتم جشنواره، فیلم‌های ملانکولیا (لارس فون تریه)، درخت زندگی (ترنس مالیک) و پینا (ویم وندرس) در بخش خارج از مسابقه جشنواره به نمایش در می‌آیند.

رئیس جشنواره، آتوم اگویان، فیلم ساز ارمنی‌تبار کاناداست، که همراه همسرش آرسینه خانجیان همیشه در جشنواره حضور پیدا می‌کند و به سبب شهرت بین‌المللی خود به آن رونق و اعتبار می‌بخشد. امّا کار اصلی جشنواره را بنیان گذاران آن هاروتیون خاچاتوریان و میکاییل استامبولتسیان انجام می‌دهند. هاروتیون خاچاتوریان خود فیلم ساز موفقی در شبکه جشنواره‌های سینمایی است و مشهورترین فیلم او مرز در این جشنواره‌ها برنده ده‌ها جایزه شده و سینمای ارمنستان را به سینمادوستان جهان معرفی کرده است. فیلم دیگر او کار نیمه‌مستندی است به نام مستندساز و فیلم دیگرش اثر مستندی به نام بازگشت شاعر که همانند مرز در جشنواره‌های بسیاری به نمایش درآمده‌اند. خاچاتوریان خوب به چم و خم کار جشنواره‌های آشناست و با مهارت تمام جشنواره و روابط آن را مدیریت می‌کند. میکائیل استامبولتسیان، نفر دوم جشنواره زردآلوی طلایی، سینماشناس و منتقد فیلم است. او بارها مهمان جشنواره فیلم فجر بوده و سینمای ایران و ارامنه اهل سینما در ایران را خوب می‌شناسد. سال‌های پیش که جشنواره زردآلوی طلایی هنوز شروع نشده بود، یک بار از میکائیلیان پرسیدم در کشوری که فیلم بلند تولید نمی‌شود، منتقد فیلم چه معنایی دارد، راجع به چه می‌نویسد. گفت راجع به این که چرا فیلم تولید نمی‌شود. او اکنون کم تر می‌نویسد، امّا در مقام مدیر برنامه‌های جشنواره زردآلوی طلایی تلاش می‌کند که تولید فیلم بار دیگر در کشورش زنده شود.

در واقع یکی از اهداف راه‌اندازی جشنواره زردآلوی طلایی زنده کردن مجدد تولید سینمایی در کشور بود که بعد از فروپاشی شوروی از میان رفته بود. امروز نیز تولید فیلم سینمایی بلند در ارمنستان رونق ندارد، تعداد فیلم‌های تولید شده در همه سال‌های بعد از استقلال از تعداد انگشتان دست فراتر نمی‌رود، امّا زردآلوی طلایی زمینه‌های فرهنگی تولد دوباره سینمای ارمنستان را پدید آورده است.

برای اطلاعات بیش تر راجع به این جشنواره می‌توانید به سایت رسمی آن به زبان انگلیسی به نشانی www.gaiff.am مراجعه کنید.

 

دوهفته نامه "هويس" شماره 102

22 تیر 1390