مقاله ادوارد نالبانديان، وزير امور خارجه ارمنستان، در وال استريت ژورنال

 

توپ در حياط تركيه است

 

سال گذشته، بعد از مذاكرات مفصل بین ارمنستان و تركیه، در 10 اكتبر در زوریخ، دو كشور به توافق دست یافتند و وزیران امور خارجه دو كشور پروتكل‌هایی در زمینه برقراری روابط دیپلماتیك، گشودن مرزها و گسترش روابط دوجانبه امضا كردند.

وقتی رئیس‌جمهور ارمنستان، سرژ سركیسیان، روند عادی سازی روابط با تركیه را شروع كرد، روابط دو كشور در بن‌بست بود. چراغ راه ما در ارمنستان تصویری از آینده بود كه در آن نسل‌ها در كنار هم در صلح و امنیت زندگی خواهند كرد. ابتكار عمل ارمنستان پاسخی مثبت از سوی رئیس‌جمهور تركیه دریافت كرد و این امر به ما اجازه داد سرمایه‌گذاری مطمئنی برای یك صلح پایدار بكنیم.

موضع ما در رویكرد مشهور عادی سازی روابط بدون پیش‌شرط منعكس شده است. ... امّا به نظر می‌رسد تركیه از توافق‌هایی كه با ما كرده عقب نشسته است. نه تنها از تصویب پروتكل‌ها امتناع كرده، بلكه به زبان پیش‌شرط‌ها سخن می‌گوید، یعنی همان زبانی كه پیش از امضا کردن پروتكل‌ها با آن سخن می‌گفت.

...

تركیه كوشیده است عادی سازی روابط دو كشور را به حل مناقشه قره‌باغ پیوند بزند. ... هرگونه دخالت تركیه در روند قره‌باغ یا تلاش برای پیوند زدن عادی سازی روابط خودش با ارمنستان به تصوری كه از پیشرفت مذاكرات قره‌باغ كوهستانی دارد، به هر دو روند صدمه می‌زند. این همان نكته‌ای است كه تمامی جامعه جهانی و همه بازیگرانی كه نقشی در عادی سازی روابط ارمنستان و تركیه و در مذاكرات صلح قره‌باغ داشته‌اند بر آن تأكید می‌كنند. جامعه جهانی به یك زبان صحبت می‌كند و تركیه به زبانی دیگر.

تركیه می‌گوید همه مسائل منطقه یك بار برای همیشه به "راه حلی جامع" نیاز دارند. عبارت قشنگی است، امّا چه‌قدر واقع‌بینانه است؟ همه سخنوری است، حرف بسیار و عمل هیچ.

آشتی به معنای فراموش كردن گذشته یا تغذیه نسل جوان با افسانه‌های انكار نیست. با وجود این واقعیت كه تركیه 95 سال است مرتب نسل‌كشی ارامنه را انكار می‌كند، طرف ارمنی شناسایی نسل‌كشی را شرط شروع مذاكرات عادی‌سازی قرار نداد. برعكس، این تركیه است كه مستقیم و غیرمستقیم با این موضوع بازی می‌كند و آن را به پیش شرط تبدیل می‌كند.

حاصل مذاكرات تركیه و ارمنستان، در امضا کردن پروتكل‌ها خلاصه شد. بر خلاف اخباری كه مطبوعات تركیه این روزها پخش می‌كنند، نه دیپلماسی خاموشی در كار است و نه دور دوم زوریخی. تنها گامی كه در این راه طولانی باقی مانده، تصویب پروتكل‌ها و عمل به آن‌ها دور از هرگونه هیاهوست. اگر تركیه آماده است روند عادی سازی روابط بدون هیچ گونه پیش‌شرط را از سر بگیرد، ارمنستان هم آماده است پیش برود.

سران دنیا به یاد می‌آورند كه توپ در حیاط تركیه است، كه ارمنستان نقش خود را بازی كرده و این تركیه است كه باید گامی را كه قولش را داده بردارد. نیات حسنه را باید با عمل ثابت كرد.

 

دوهفته نامه "هويس" شماره 85

5 آبان 1389