روشنفکران ارمنی استانبول خود را دیاسپورا نمی‌دانند

 

 

به نوشته روزنامه حریت چاپ استانبول، اهدای جایزه به تعدادی از روشنفکران ارمنی شهر استانبول توسط هرانوش هاکوپیان وزیر دیاسپورای ارمنستان به بحث‌های گسترده‌ای دامن زده است در این باره که آیا ارامنه ترکیه را باید بخشی از دیاسپورا به حساب آورد یا نه و اینکه اصولاً معنای دیاسپورا چیست. برخی از کسانی که خود روز دوشنبه هشتم ماه مه از دست خانم وزیر جایزه گرفتند، بعدها شاکی شدند که چرا جزو دیاسپورای ارمنی به حساب آمده‌اند، چون دارند در همان سرزمین اجدادی خودشان زندگی می‌کنند.

آرا سارافیان، تاریخ‌نگار ارمنی مستقر موسسه تحقیقاتی کومیتاس در لندن، به روزنامه حریت گفته است: اول می‌خواهم از کسانی که جایزه‌ها را دریافت کردند در حالی که موضعی انتقادی نسبت به آن داشتند بپرسم چرا همان موقع نگفتند که خود را دیاسپورا نمی‌دانند؟ در عین حال می‌خواهم بپرسم ارمنستان چقدر ارامنه استانبول را که فرهنگ‌شان از نقاط عطف فرهنگ ارمنی است می‌فهمند و آن‌ها را به رسمیت می‌شناسند؟

سِوان نشانیان، نویسنده، پژوهشگر و زبان‌شناس ارمنی ترکیه، کار وزیر دیاسپورای ارمنستان را مثبت ارزیابی می‌کند: به نظر می‌آید که ارمنستان دارد می‌کوشد پل‌های ارتباطی را ترمیم کند. اعتراض دوستان ما را باید یک گله‌گذاری دوستانه تلقی کرد.

اکمانیان، نویسنده و روزنامه‌نگار،  به طور کلی به نقش و شیوه کار وزارت دیاسپورای ارمنستان انتقاد دارد. به نظر او ظاهراً تنها کار خانم وزیر دادن مدال و تجلیل از چهره‌های شاخص دیاسپورا و برگزاری همایش‌ها و اردوهایی تابستانی است با هدف تامین خوراک اخبار شب تلویزیون، بدون اینکه تصور روشنی وجود داشته باشد از اینکه ارامنه دیاسپورا چه نقشی می‌توانند در حکومت ارمنستان بازی کنند.

ناگفته نمایند که یکی از خوانندگان روزنامه حریت در انتها مطلب چنین اظهار نظر کرده است: کاملاً معلوم است که این یک روزنامه دولتی است. سخنان دقیق وزیر دیاسپورا این بود: شما دیاسپورا نیستید. دیاسپورا از شما زاده شد.

امّا صرف مطرح شدن این مواضع و گله‌گذاری‌ها حکایت از این می‌کند که داستان دیاسپورا بسیار پیچیده است. در واقع ارامنه ترکیه خود را سرزمینِ مادر می‌دانند، نه تبعید شدگان و دورافتادگان از سرزمین اصلی.

هدف اصلی سفر هرانوش هاکوپیان، وزیر دیاسپورای ارمنستان، شرکت در همایش زنانی بود که به ابتکار سازمان ملل در استانبول برگزار می‌شد و سه تن از همسران سران کشورهای جهان از جمله همسر رئیس جمهور ترکیه نیز شرکت داشتند. امّا بیشتر وقت او به دیدار از ارامنه استانبول گذشت. او بعد از مراسم مذهبی روز یکشنبه، طی سخنانی در سالن اجتماعات خلیفه‌گری، ارامنه استانبول را افتخار و عشق ارمنستان خواند.

گفتنی است که مقاله روزنامه حریت را نویسنده ارمنی ترکیه وِرجیهان زیفلی‌اُقلو نوشته است. او می‌گوید ارامنه ارمنستان موقعیت ارامنه استانبول را نمی‌فهمند و آن‌ها را درک نمی‌کنند، برای همین حرف‌های ما برای آن‌ها عجیب است. او می‌گوید که مطلبی را که نوشته بر اساس مصاحبه‌هایی است که با چهره‌های سرشناس ارمنی در نقاط مختلف دنیا کرده و نوارهای مصاحبه‌هایش موجود است. زیفلی‌اُقلو می‌پرسد چطور ممکن است همه این‌ها دروغ باشد. او در ترکیه به عنوان روزنامه‌نگاری حرفه‌ای شناخته شده است و برای کارش جایزه‌های متعددی دریافت کرده است.

 

دوهفته نامه "هويس" شماره 99

11 خرداد 1390