گفت‌وگوی روزنامه آزگ با سفير ارمنستان در جمهوری اسلامی ایران

هاسمیک هاروتیونیان

 

روابط ما از عمق هزاره‌ها سرچشمه می‌گيرد

 

سال  گذشته مبادله کالای ایران و ارمنستان 38/5 درصد افزایش یافته است

 

 

سفیر ارمنستان در تهران درباره روابط ایران و ارمنستان، طرح‌ها، بازدیدهای متقابل، نقش جامعه ارمنی و برنامه‌های آتی، مصاحبه‌ای با روزنامه آزگ انجام داده است كه در زیر می‌خوانید.

 

 

ساخت راه‌آهن ایران-ارمنستان در چه مرحله‌ای است و چه زمانی به پایان می‌رسد؟

 

تحقق این طرح تنها در چارچوب برنامه اقتصادی دو جانبه مشاهده نمی‌شود، بلكه در زمینه توسعه راه‌های ارتباطی منطقه‌ای نیز قابل اهمیت است. بنابراین مشکل ساخت راه‌آهن صرفا برنامه اقتصادی نیست. در خصوص اهمیت و فوریت برنامه، زیاد بحث‌ شده و حتی اظهارات ناخوش‌بینانه‌ای صورت گرفته، مبنی بر این که  یک برنامه تبلیغاتی است، درست همانند زمانی که در مورد غیر عملی شدن تأسیس خط لوله گاز سخن می‌رفت. این سخنان پیش از ساخت پل مشترک بر روی رودخانه ارس نیز  ورد زبان‌ها بود و به‌طور کلی، این حرف‌ها درباره همه طرح‌ها و تعهدات متقابل که بین دو کشور به‌دست آمده یا می‌آید گفته شده است. به‌طور یقین می‌توانم بگویم که در طرف ایرانی بالاترین سطح اراده برای اجرای این طرح به چشم می‌خورد. این مسأله در کانون توجهات رؤسای جمهوری هر دو کشور قرار دارد. این طرح کاملا در برنامه گسترش شبکه‌های خط آهن ایران می‌گنجد. گواه این امر ملاقاتی بود که به مناسبت عید نوروز و به دعوت رئیس‌جمهور ایران، رؤسای جمهور دو کشور ایران و ارمنستان در 27 مارس امسال در تهران انجام گرفت و طی آن  ساخت راه‌آهن مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 

 

پارسال وزیر آموزش و پرورش ایران اعلامیه‌ای منتشر کرد که دیپلم علمی ارمنستان مورد تأیید نیست. هنگام سفر آرمن آشوتیان وزیر آموزش و پرورش ارمنستان به ایران توافق شد که ایران همچنان مدارک تحصیلی دانشکده مخیتار هراتسی، دانشگاه دولتی ایروان، را به رسمیت بشناسد. آیا این پیمان همچنان به قوت خود باقی است و به اجرا در می‌آید؟

 

این اواخر در ایران برای مدارک تحصیلی اهمیت بیش‌تری قائل هستند و کارهایی به منظور بالا بردن سطح علمی دانشجویانی که مدرک تحصیلی عالی به دست می‌آورند صورت می‌گیرد. مضاف بر این، این تصمیم طرف ایرانی، تنها به دانشجویان ارمنستان مربوط نمی‌شد. به منظور سامان‌دهی و بررسی مسائل مورد علاقه دوجانبه، سال گذشته آرمن آشوتیان وزیر آموزش و پرورش و علوم ارمنستان و هیأت همراه به تهران آمد. در این دیدار پیرامون مسائل دو جانبه علمی- آموزشی و دانشجویی، طرح‌ریزی برنامه‌ها و گسترش مبادله استاد و همچنین برنامه‌ریزی جدید در زمینه فرهنگی، گفت‌و‌گو به عمل آمد.

در رابطه با مسأله عدم پذیرش مدرک تحصیلی ارمنستان از سوی وزارت آموزش عالی علوم و تکنولوژی ایران  مذاکراتی صورت گرفت. موافقت شد در آینده در این مورد تجدید نظر شود. در این دیدار میان دو وزارت‌خانه، طرح برنامه همکاری در زمینه‌های آموزش و علوم و تکنولوژی بین ایران و ارمنستان در سال‌های 2010 الی2013، به امضا رسید. و اما یکی از اهداف سفر دو معاون وزیر آموزش علوم و تکنولوژی به ایروان در تاریخ 29 دسامبر 2010 مربوط به شناخت متقابل  مدارک تحصیلی بود که این موضوع در آینده نزدیک  به اطلاع عموم مردم خواهد رسید.

 

 

بر خلاف این که در ایران بر علیه خرید و فروش مواد مخدر به شدت مبارزه می‌شود، اما این امر شکوفاتر می‌شود. ارمنستان به عنوان کشور همسایه در مبارزه با گسترش این امر ناخواسته مسأله دارد؟ مسؤولین ذیربط دولت ایران در این راستا چه کارهایی انجام  می‌دهند و آیا در این مورد با مسؤولین و مقامات ارمنستان همکاری می‌كنند؟

 

ایران در رابطه با مبارزه در برابر خرید و فروش و توزیع مواد مخدر کارهای جدی به ‌عمل می‌آورد. در ایران سالانه مقدار بسیار زیاد مواد مخدر کشف، ضبط و نابود می‌شود. افراد زیادی از نیروهای انتظامی که در این راه مبارزه می ‌كنند جان خود را از دست می‌دهند و به لقب والای شهید نائل می‌شوند. توسعه روزافزون گردش‌گری میان دو کشور با در بر داشتن نتایج مثبت آن بر اقتصاد کشور ما، مسائلی نیز در جهت پخش غیرقانونی مواد مخدر در پی دارد. در این زمینه به منظور گسترش فعالیت‌های مشترک، آلیک سرکسیان رئیس پلیس ارمنستان و هیأت همراه در اکتبر 2010 به تهران آمد.

در این دیدارها تفاهم‌نامه همکاری بین فرماندهی نیروهای انتظامی و مقامات ذیربط ایران و هیأت ارمنی به امضا رسید که از مفاد مهم آن مبارزه در برابر توزیع غیرقانونی مواد مخدر بوده است. در این خصوص به منظور مبادله اطلاعات عملیاتی، گروه کاری تشکیل شده است که حاصل فعالیت ‌آن ها چشم‌گیر است. طبیعی است که طرفین از دست‌آوردهای خود رضایت کامل ندارند و سعی دارند که فعالیت‌هاشان به صورت مطلوب انجام پذیرد.

 

 

در ارمنستان چنین تلقی می‌شود که قراردادهایی که با طرف ایرانی منعقد می‌شود همچنان بر کاغذ می‌مانند و یا با تعویق و کش دادن‌های طولانی تحقق می‌یابد. آیا مقصرِ این وضعیت طرف ارمنی است یا ایرانی؟

 

متأسفم از این که چنین توهّمی وجود دارد. به نظر من این‌چنین تصورات، به خاطر تعدد امور حقوقی و قراردادی است که به مرور زمان به موجب مدارکی که به امضاء می‌رسد، بر طرف شده یا می‌شود.

 

 

ارمنستان و ایران دارای میراث فرهنگی گوناگون هستند. چون کشورهای همسایه هستند، به نظر می‌رسید باید گفت‌وگوی فرهنگی و تأثیرات متقابل شکل می‌گرفت. ولی این امر مشاهده نشد. چرا؟

 

موافق نیستم که ایران و ارمنستان دارای فرهنگ‌های متفاوت هستند. روابط ما پس از پذیرش دین مسیحیت در ارمنستان و یا با قبول دین اسلام در ایران شکل نگرفته است. روابط ما از عمق هزاره‌ها سرچشمه می‌گیرد. در نقشه‌های جغرافیایی باستان، ایران و ارمنستان همراه دولت‌های قدیمی که به تاریخ پیوسته‌اند، در کنار هم بوده‌اند. بر روی نقشه‌های کنونی نیز ایران و ارمنستان همچنان به عنوان همسایه با واحدهای دولتی جدید نمایان می‌شوند.

دو کشور همسایه مسیحی و مسلمان امروز در جهان عالی‌ترین نمونه گفت‌وگو و زندگی مسالمت‌آمیز را به نمایش می‌گذارند. بهترین دلیل روشن آن نیز شرکت رئیس‌جمهور ارمنستان با هیأت بلندپایه همراه خود در جشن عید نوروز بود. گواه دیگر آن، جامعه شکوفای ارمنی در ایران و روابط سطح بالای ما است.

 

 

نقش جامعه ارمنی در پیشرفت امور دولت را چگونه ارزیانی می‌کنید؟

 

ارامنه‌ی ایران به منزله پلی بودند برای گسترش روابط دو جانبه. نقش آن‌ها در بالاترین سطوح روابط امروز به چشم می‌خورد. رابطه میهن و جامعه، امروز یک‌طرفه نیست. دولت ما به خاطر ارامنه‌ی خارج از کشور نیرومند است و اما توانایی و پایداری ارامنه‌ی دیاسپورا نیز به نیرومندی کشور ارمنستان بستگی دارد. استحکام و توانمندی مواضع ارامنه‌ی ایران، از منافع دولت ارمنستان منشاء می‌گیرد.

 

 

در سال 2010 توسعه روابط ایران و ارمنستان چگونه بود؟

 

در سال 2010 روابط ما با افزایش دیدارها در سطوح عالی مشخص می‌شود. در ژانویه، نهمین نشست کمیسیون مشترک ایران و ارمنستان واقع شد که در آن آقای متکی وزیر امور خارجه ایران و رئیس مشترک ایرانی شرکت کرده بود. در فوریه نیز کنفرانس بین‌المللیِ معرفیِ فرصت‌های تجاری و سرمایه‌گذاری 2010 (Armex)  برگزار شد که در آن شش‌صد نفر از کارآفرینان و سرمایه‌گذاران ایرانی شرکت داشتند. در ماه فوریه مهدی مصطفوی مشاور عالی رئیس‌جمهور ایران و رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به ایروان سفر کرد.

برنامه ی عملیاتی همکاری در زمینه‌های فرهنگ و هنر در سال‌های 2010-2012 میان سازمان فرهنگ و ارتباطات ایران و ارمنستان به امضاء رسید. سال گذشته  نخست‌وزیر ارمنستان، وزرای امور خارجه، دفاع، انرژی و منابع طبیعی و اقتصاد و رئیس پلیس جمهوری ارمنستان به تهران آمدند. ارمنستان نیز پذیرای رئیس مجلس شورای اسلامی، وزیر نیرو، و رئیس اتاق بازرگانی وصنایع و معادن ایران بود. سال 2010 مستغنی از تعدد برنامه های فرهنگی بود.

 سال 2010 به لحاظ شرایط مناسب از نظر بسط و توسعه روابط اقتصادی و بازرگانی ایران و ارمنستان حائز اهمیت بود و رشدی بی‌سابقه در حجم گردش کالا به ثبت رسید و كه نسبت به سال پیش، 5/35 درصد افزایش نشان می‌دهد.

در همین حال در این ترازنامه، مسأله‌ی قابل ملاحظه، افزایش کالای صادراتی ارمنستان به ایران است که نسبت به سال پیش 57 درصد رشد نشان می‌دهد و کالای صادراتی ایران به ارمنستان نیز 33 درصد افزایش یافته است. در برابر گردش کالای معادل 195 میلیون دلاری سال 2009، در سال 2010 این مبلغ بیش از 270 میلیون دلار افزایش یافت که این امر در جریان کلی روابط دو جانبه بی‌سابقه است. شاخص 260 میلیون دلاری سال 2008 نباید سوء‌تفاهم ایجاد كند، چرا که این امر به سبب مناقشه روسیه و گرجستان ایجاد شد و ارمنستان الزاما به‌طور موقت مقدار معینی کالای ضروری از ایران وارد کرد.

 

 

آیا در سال 2011 انتظار می‌رود بازدیدهای متقابل انجام بگیرد؟

 

بازدیدهای متعددی انجام خواهد شد که اولینِ آن‌ها در 27 مارس میلادی با سفر سرژ سرکسیان  رئیس‌جمهور ارمنستان و هیأت همراه وی آغاز شد. وزیر امور خارجه ایران دعوت همتای ارمنی خود، ادوارد نعلبندیان، را برای سفر به ایروان پذیرفته است. انتظار می‌رود نشست کمیسیون مشترکِ بین دولتی نیز در تهران برگزار شود، و از آن‌جایی که سال، سال یادواره است، لذا در سال 2011 برنامه‌های فرهنگی و هنریِ فراوانی به مناسبت بیستمین سالگرد استقلال ارمنستان به اجرا در خواهد آمد.

 

ترجمه: ژیرایر خسرویان

دوهفته نامه "هويس" شماره 97

14 اردیبهشت 1390